Blog
Verplicht voor overheden, niet voor de meeste bedrijven.
Wanneer een toegankelijkheidsverklaring wél nodig is, en wat ze in de praktijk moet bevatten.
Een toegankelijkheidsverklaring is verplicht voor overheidsinstanties in België en Nederland en niet voor de meeste private websites.
Sinds de European Accessibility Act van toepassing is denken veel bedrijven dat ook zij zo'n verklaring nodig hebben.
De eisen gelden voor een bredere groep, de verklaringsplicht niet.
Ik schrijf dit als ontwikkelaar, niet als jurist, dus lees het als praktische uitleg en niet als juridisch advies.
Voor wie is een toegankelijkheidsverklaring verplicht?
Voor overheidsinstanties, op elk bestuursniveau.
De verplichting komt uit richtlijn (EU) 2016/2102, de webtoegankelijkheidsrichtlijn.
In België is die omgezet in de wet van 19 juli 2018 voor het federale niveau en in aparte regelgeving van gemeenschappen en gewesten, voor Vlaanderen het Bestuursdecreet van 7 december 2018.
In Nederland loopt ze via het Besluit digitale toegankelijkheid overheid, sinds 1 juli 2023 verankerd in de Wet digitale overheid.
Beide sporen leggen twee dingen op.
Het eerste is je site toegankelijk maken en houden volgens EN 301 549, die in de nu geldende versie (V3.2.1 uit maart 2021) naar WCAG 2.1 niveau AA verwijst.
Versie 4.1.1 van EN 301 549 is in september 2026 gepubliceerd en stapt over op WCAG 2.2 niveau AA, maar geldt pas zodra ze in het Publicatieblad van de EU geciteerd wordt, voorzien voor december 2026.
Bouw je vandaag, dan hou je WCAG 2.2 AA aan: dat dekt 2.1 volledig en loopt vooruit op de volgende verwijzing.
Wat die norm inhoudelijk van je vraagt, lees je in de vier principes van WCAG in gewone taal.
Het tweede is per site en per app een verklaring publiceren en actueel houden.
De deadlines liggen achter ons: nieuwe overheidssites vanaf 23 september 2019, bestaande vanaf 23 september 2020, apps vanaf 23 juni 2021.
Bouw je als leverancier voor een overheid, dan is de verklaring niet jouw plicht maar wel jouw werk: zonder resultaten per succescriterium klopt geen enkele status.
Geldt de verklaringsplicht ook onder de European Accessibility Act?
Niet in dezelfde vorm en dat verschil is groter dan het lijkt.
De EAA, richtlijn 2019/882, is sinds 28 juni 2025 van toepassing en verplicht dienstverleners in artikel 13 om volgens bijlage V uit te leggen hoe hun dienst aan de toegankelijkheidseisen voldoet.
Die informatie moet publiek blijven zolang de dienst loopt.
Het woord toegankelijkheidsverklaring staat er niet en voor diensten is er geen Europees model en geen register.
De meeste bedrijven zetten die informatie toch als een verklaring op hun site, want dat is de eenvoudigste plaats om eraan te voldoen.
Micro-ondernemingen die diensten leveren zijn uitgezonderd: minder dan tien werknemers én een jaaromzet of balanstotaal van hoogstens twee miljoen euro.
Of jouw dienst eronder valt hangt af van wat je aanbiedt, dus laat dat juridisch toetsen.
Welke sectoren erin zitten staat in wanneer de European Accessibility Act voor jouw website geldt.
Val je onder geen van beide regimes, dan hoef je geen verklaring te publiceren.
Het is dan een keuze en die heeft alleen zin met een audit erachter.
België en Nederland: hetzelfde doel, een andere procedure
De norm is identiek, de bewijslast niet.
Nederland zet de verklaring in een centraal register met een publieke statusletter, België laat ze op je eigen site staan.
Dat maakt de Nederlandse verklaringen zichtbaarder en gedetailleerder.
Het Europese model uit Uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1523 geldt in beide landen: het verschil zit in de procedure, niet in het model.
| Onderdeel | België (overheid) | Nederland (overheid) |
|---|---|---|
| Rechtsgrond | Wet van 19 juli 2018, plus regelgeving van gemeenschappen en gewesten | Besluit digitale toegankelijkheid overheid, sinds 1 juli 2023 verankerd in de Wet digitale overheid |
| Model | Europees model uit Uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1523 | Europees model uit Uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1523, ingevuld via de invulassistent op toegankelijkheidsverklaring.nl |
| Publiceren | Op de eigen site, in een toegankelijk formaat | In het centrale register, met een link vanaf de site |
| Status | In tekst: volledig, gedeeltelijk of niet conform | Statusletter A tot D en E zonder verklaring |
| Actualiseren | Regelmatig, in de praktijk jaarlijks | Jaarlijks, onderzoek blijft drie jaar geldig |
| Toezicht | Per bestuursniveau: FOD BOSA voor het federale niveau, met klacht bij de federale Ombudsman. Voor de gefedereerde entiteiten Inter Vlaanderen, ETNIC, Equal Brussels, Agence du Numérique en het Ministerium van de Duitstalige Gemeenschap, elk met een eigen controleorgaan, klachtenprocedure en ombudsdienst |
Per bestuurslaag, met horizontale verantwoording |
Voor de EAA is het in België anders geregeld.
De FOD Economie houdt toezicht op het grootste deel van de producten en diensten, maar het toezicht is sectoraal verdeeld: voor elektronische communicatie is het BIPT bevoegd en voor bank- en betaaldiensten en voor personenvervoer gelden aparte toezichthouders.
Welke instantie voor jouw dienst bevoegd is, laat je best juridisch nakijken.
De handhavingspraktijk is nog in opbouw, maar afwachten heeft weinig zin, want de eisen gelden al sinds 28 juni 2025.
Wat moet er in een toegankelijkheidsverklaring staan?
Acht onderdelen die je verklaring compleet maken.
Zes ervan zijn in het Europese model uit Uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1523 verplicht: nalevingsstatus, niet-toegankelijke inhoud, opstelling en gebruikte methode, feedbackmechanisme, contactgegevens en handhavingsprocedure.
Het oordeel per succescriterium en een ondertekenende verantwoordelijke komen uit de Nederlandse invulassistent en de praktijk.
- Toepassingsgebied: welke website, subdomeinen of app de verklaring dekt.
- Nalevingsstatus: volledig, gedeeltelijk of niet conform EN 301 549, in de nu geldende versie V3.2.1 dus tegenover WCAG 2.1 niveau AA.
- Onderbouwing: hoe je dat vaststelde, met een externe audit of een eigen evaluatie.
- Niet-toegankelijke inhoud: welke knelpunten er zijn en waarom.
Het Europese model vraagt een beschrijving in niet-technische bewoordingen, de Nederlandse invulassistent vraagt daarbovenop een oordeel per succescriterium. - Grond van uitzondering: buiten het toepassingsgebied, onevenredige last of inhoud van derden.
- Alternatieven: hoe iemand die inhoud dan wel krijgt, via telefoon of loket.
- Feedbackmechanisme: een meldkanaal voor bezoekers, plus de klachtenprocedure.
- Datum en verantwoordelijke: wanneer ze is opgesteld en herzien en wie verantwoordelijk is en als contactpunt geldt.
Wat er niet in hoort is een plan zonder termijn.
Dat kost je in Nederland je status en in België je bewijs.
Wat doe je als je nog niet volledig voldoet?
Je publiceert alsnog een verklaring, met een status die klopt.
Niets publiceren is de slechtste optie, want dan staat er geen status, geen meldkanaal en geen plan.
In Nederland is dat letterlijk status E.
Een eerlijke gedeeltelijke status met concrete maatregelen en data is sterker dan een claim die een audit niet overleeft.
Twee dingen vragen aandacht.
Een gedeeltelijke status is een tussenstap en geen eindstation, want in Nederland moet je elk jaar in de verklaring laten zien welke maatregelen je genomen hebt en wanneer de resterende knelpunten opgelost zijn.
En onevenredige last is geen vrijstelling die je één keer opschrijft: je motiveert per onderdeel waarom de inspanning niet in verhouding staat en dat argument verzwakt zodra je dat onderdeel toch vernieuwt.
De volgorde die werkt: eerst meten, dan schrijven, daarna herstellen geordend op impact.
Wat een verklaring niet doet
Een verklaring maakt je site niet toegankelijker.
Ze legt vast waar je staat en daar zit haar waarde: ze maakt je situatie controleerbaar van buitenaf.
Overlay-tools die in één regel JavaScript een conformiteitsclaim beloven, lossen niets op in de code en leveren dus geen onderbouwing.
Voor die onderbouwing is handwerk nodig.
Lighthouse en axe DevTools vinden maar een deel van de problemen, want focusvolgorde, alternatieve teksten, foutmeldingen in formulieren en bedienbaarheid met een schermlezer test je manueel.
Hoe je dat stap voor stap aanpakt, staat in hoe je je website op toegankelijkheid test.
Dat is wat ik doe bij digitale toegankelijkheid: meten, herstellen in de code en vastleggen per succescriterium.
Dit artikel is geen juridisch advies.
Of een verplichting op jou van toepassing is, hoort bij een jurist.
Wat er technisch moet gebeuren, is mijn deel. Leg je situatie voor en ik geef binnen 24 uur een eerlijk beeld.
Veelgestelde vragen
Is een toegankelijkheidsverklaring voor een website verplicht?
Voor overheidsinstanties in België en Nederland is ze verplicht, voor private websites meestal niet.
De verplichting komt uit richtlijn (EU) 2016/2102, in België omgezet in de wet van 19 juli 2018, in Nederland in het Besluit digitale toegankelijkheid overheid, sinds 1 juli 2023 verankerd in de Wet digitale overheid.
Onder de European Accessibility Act geldt wel een informatieplicht over de toegankelijkheid van je dienst, maar geen verklaring volgens een vast model, dus daar is publiceren een keuze.
Is toegankelijkheid wettelijk verplicht?
Ja, voor een groeiende groep websites en apps.
Overheidsinstanties vallen onder EN 301 549.
De versie waarnaar de richtlijn verwijst (V3.2.1) legt WCAG 2.1 niveau AA vast, de nieuwere versie 4.1.1 uit september 2026 sluit aan op WCAG 2.2 niveau AA maar is nog niet in het Publicatieblad van de EU geciteerd.
Bouw je vandaag, dan hou je WCAG 2.2 AA aan: dat dekt 2.1 volledig en loopt vooruit op de volgende verwijzing.
Sinds 28 juni 2025 geldt de European Accessibility Act voor een afgebakende groep producten en diensten: onder meer e-commerce, bankdiensten voor consumenten, elektronische communicatie, personenvervoer en e-books.
Daarbuiten is het geen wettelijke plicht, maar bij overheidsopdrachten vaak wel een contractuele.
Welke website is verplicht om toegankelijk te maken volgens de Toegankelijkheidswet?
Websites en apps van overheidsinstanties op alle bestuursniveaus, met beperkte uitzonderingen zoals die voor publieke omroepen, plus websites waarmee je een dienst aanbiedt die onder de European Accessibility Act valt.
Bij private partijen hangt het af van het soort dienst en niet van de grootte van de site, met een uitzondering voor micro-ondernemingen onder tien werknemers en twee miljoen euro.
Wat zijn de wettelijke verplichtingen met betrekking tot digitale toegankelijkheid in Nederland?
Het Besluit digitale toegankelijkheid overheid, sinds 1 juli 2023 verankerd in de Wet digitale overheid, legt twee verplichtingen op: websites en apps toegankelijk maken en houden volgens EN 301 549, in de nu geldende versie V3.2.1 dus op WCAG 2.1 niveau AA en voor elke website en app een toegankelijkheidsverklaring publiceren.
Die maak je met de invulassistent op toegankelijkheidsverklaring.nl en ze komt in een centraal register, met een nalevingsstatus van A tot D.
Ze moet minstens jaarlijks geactualiseerd worden en onderzoek blijft drie jaar geldig.
Hoe vaak moet een toegankelijkheidsverklaring geactualiseerd worden?
In Nederland minstens jaarlijks en het onderliggende onderzoek blijft drie jaar geldig.
In België staat er geen vaste termijn in de regelgeving, maar in de praktijk komt het op jaarlijks neer.
Buiten dat ritme herzie je ze zodra er iets verandert: een nieuwe audit, opgeloste knelpunten of een nieuwe versie van je site horen meteen in de verklaring te staan.
Een status die niet meer klopt is even onbruikbaar als geen status.
Wat gebeurt er als je geen toegankelijkheidsverklaring publiceert?
Voor een overheidsinstantie is dat de slechtste optie.
In Nederland levert het status E op, want er staat dan geen nalevingsstatus, geen meldkanaal en geen plan.
In België mist de toezichthouder het stuk waarop de controle en de klachtenprocedure steunen.
Een eerlijke gedeeltelijke status met concrete maatregelen en data is altijd sterker dan niets publiceren.
Een vraag over dit onderwerp?
Beschrijf kort je situatie, dan laat ik weten wat er speelt en wat het zou kosten. Zonder offertetraject.
